สภาพทั่วไปและข้อมูลพื้นฐาน

1. ด้านกายภาพ
1.1 ที่ตั้งของหมู่บ้าน/ตำบล
ตำบลอุ่มจานมีสภาพทางกายภาพส่วนใหญ่เป็นที่ราบลุ่มมีขนาดพื้นที่ 44.60 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 27,875ไร่มีลุ่มน้ำหนองหานซึ่งเป็นทะเลสาบน้ำจืดขนาดใหญ่อันเป็นประวัติศาสตร์ของ “ตำนานรักผาแดงนางไอ่”มีพื้นที่ประมาณ 22,500 ไร่ในปี พ.ศ.2557หนองหานหรือทะเลบัวแดง สำนักข่าวCNN
(ซีเอ็นเอ็น) เลือกให้เป็นทะเลสาบที่สวยงามและแปลกที่สุดในโลกเป็นอันดับ 2 (เป็น 1 ใน 10 ของสิ่งมหัศจรรย์ของโลกในปี 2557/2558) มีลักษณะของพื้นที่ชุ่มน้ำ (WETLAND ) พื้นที่ส่วนใหญ่อยู่ในเขตอำเภอกุมภวาปี กับบางส่วนอยู่ในเขตพื้นที่อำเภอประจักษ์ศิลปาคมและอำเภอกู่แก้ว โดยประชาชนทั้ง 3 อำเภอ ใช้หนองน้ำแห่งนี้ร่วมกัน โดยอาศัยแหล่งน้ำประกอบอาชีพทั้งการเกษตรเพาะปลูกเลี้ยงสัตว์ทำนาปี นาปรังนาบัวหาปลาเพื่อบริโภคและจำหน่าย สร้างรายได้ให้กับครอบครัวได้เป็นอย่างดีแต่ยังประสบปัญหาวัชพืชปกคลุมรอบบริเวณตื้นเขินไม่สามารถนำน้ำมาใช้ได้เท่าที่ควร
ที่ตั้งของหมู่บ้านในตำบลอุ่มจานแบ่งเป็น 3 โซนคือโซนล่าง ได้แก่ บ้านดอนกลาง บ้านดอนคง บ้านเมืองปัง (หมู่ 1,2,3,11) จะประสบปัญหาน้ำท่วมเป็นบางส่วนในฤดูฝน โซนกลาง ได้แก่ บ้านโพนทอง (หมู่ 5,6,12)และบ้านอุ่มจาน (หมู่ 8,10,13,14)โซนบน ได้แก่ บ้านหนองเม็กบ้านลานเตบ้านน้ำเที่ยง(หมู่ 4,7,9) ซึ่งตั้งอยู่ที่สูงในช่วงฤดูฝนน้ำจะไหลลงสู่ลุ่มน้ำหนองหานพื้นที่บางส่วนอยู่ในโครงการชลประทานระบบท่อ(โขง-ชี-มูล) ซึ่งอยู่ในความรับผิดชอบของโครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาฝายกุมภวาปีกรมพลังงาน กระทรวงเกษตรและสหกรณ์มีระบบสูบน้ำด้วยไฟฟ้า (ปั๊มสูบน้ำไฟฟ้า) นอกจากจะใช้ประโยชน์ทางการเกษตรของประชาชนแล้วยังใช้เป็นแหล่งน้ำดิบผลิตน้ำประปา เพาะปลูก เพื่อเป็นรายได้เสริมในครัวเรือนโดยมีอาณาเขตติดกับพื้นที่ตำบลต่างๆ มีดังนี้

ทิศเหนือ            ติดต่อกับตำบลผักตบตำบลหนองไผ่อำเภอหนองหานจังหวัดอุดรธานี
ทิศใต้                ติดต่อกับตำบลแชแลอำเภอกุมภวาปีจังหวัดอุดรธานี
ทิศตะวันออก     ติดต่อกับตำบลคอนสายอำเภอกู่แก้วและตำบลพังงูอำเภอหนองหานจังหวัดอุดรธานี
ทิศตะวันตก       ติดต่อกับตำบลเชียงแหวอำเภอกุมภวาปีและตำบลนาม่วงอำเภอประจักษ์ศิลปาคม